اختصاصی / به گزارش غیرمنتظره، معین حسن‌زاده: پروژه مرمت اساسی عمارت بلدیه رشت، که یکصد سال از عمر آن می‌گذرد، در شهریور ۱۴۰۱ کلید خورد. مرحله دوم و اصلی این مرمت از ۲۸ شهریور ۱۴۰۲ آغاز شد و طبق آنچه که بر روی تابلوی پیمانکاری آن نوشته شده بود می‌بایست در بازه‌ای ۱۸ ماهه، یعنی حدود چهار ماه قبل، به پایان می‌رسید. با این حال، این بنا که در آذر ۱۳۵۶ با شماره ۱۵۱۶ در فهرست آثار ملی ثبت شده، هنوز در میان حلب‌های سرخ رنگ محصور است.

علی‌رغم گزارش‌های اخیر از پیشرفت ۹۶ درصدی فیزیکی پروژه و انجام کارهایی مانند نصب ساعت‌های برج، سیمان‌بری نما و رنگ‌آمیزی پنجره‌ها، عملیات هنوز تکمیل نشده است. در نقطه مقابل، هتل ایران که آن نیز بنایی تاریخی است و مرمتش دیرتر آغاز شد، به لطف حضور یک سرمایه‌گذار خصوصی، آماده بهره‌برداری شده است.

کارشناسان و گزارش‌های رسمی، کندی پروژه مرمت بلدیه را به مجموعه‌ای از عوامل ساختاری و مالی نسبت می‌دهند. این پروژه عمدتاً متکی بر اعتبارات داخلی شهرداری رشت است. اگرچه مبلغی حدود ۴۷۰ میلیارد ریال برای آن در نظر گرفته شده، اما واریز به موقع این اعتبارات همواره به عنوان یک شرط برای اتمام کار مطرح بوده است. این در حالی است که پیش‌ازاین نیز تلاش برای جذب اعتبار ۸ میلیارد تومانی از صندوق احیای میراث فرهنگی، در سال ۱۳۹۹ به دلیل‌عدم تمایل پیمانکاران ناکام ماند.

پروسه طولانی تخلیه واحدهای تجاری و اداری واقع در مجاورت و زیر بنا (مانند بانک ملت و داروخانه کارون) ماه‌ها زمان برد. این پروژه با مساحت حدود ۳۷۰۰ متر مربع و با هدف تغییر کاربری به موزه بلدیه و مردم‌شناسی، یکی از بزرگترین پروژه‌های مرمتی کشور لقب گرفته و دقت در مرمت جزئیات معماری نئوکلاسیک آن الزام‌آور است.

با وجود تأخیرهای طولانی، داده‌های کنونی حاکی از آن است که پروژه وارد مراحل نهایی خود شده است. طبق آخرین اعلام رسمی، پیشرفت فیزیکی پروژه ۹۶ درصد گزارش شده و فعالیت‌های جاری شامل نصب شیشه‌ها، کف‌سازی نهایی و تکمیل سیستم‌های تاسیساتی مانند موتورخانه و تهویه مطبوع است.

با در نظر گرفتن سرعت پیشرفت در ماه‌های اخیر و محسوس بودن نتیجه کار، احتمال به اتمام رسیدن عملیات اصلی مرمت تا پایان سال ۱۴۰۴ (اسفندماه) یا حداکثر اوایل سال ۱۴۰۵ وجود دارد. البته، این زمان‌بندی منوط به تأمین بی‌وقفه اعتبار وعدم بروز چالش‌های پیش‌بینی نشده است. پس از آن، زمان اضافی برای تجهیز داخلی بنا به عنوان موزه مورد نیاز خواهد بود.

داستان مرمت عمارت بلدیه رشت در تقابل با هتل ایران، بیش از هرچیز نشان‌دهنده نقش حیاتی «مدل تأمین مالی» و «کارفرمای چابک» در پروژه‌های میراثی است. این تجربه ثابت می‌کند که نجات بناهای تاریخی تنها با عکس‌های هوایی و طرح‌های مطالعاتی میسر نیست، بلکه نیازمند تزریق منابع مالی پایدار، مدیریت یکپارچه و عزمی راسخ است تا نمادهای هویتی شهر، نه در حافظه تاریخی، که در عینیت زندگی شهنی نیز جاری باشند.